Şehzade Mustafa'nın Tarihî Fermanı Erzurum İlişkisini Aydınlatıyor

Osmanlı Arşivi'nde bulunan önemli bir belge, Şehzade Mustafa ile Erzurum arasındaki ilişkiyi bir kez daha gündeme getirdi. Bu belgeleri ortaya çıkaran isim, Türkiye Dil ve Edebiyat Derneği Erzurum Şubesi Yönetim Kurulu Üyesi ve tarih araştırmacısı Taner Özdemir oldu.

Özdemir, devlete ait arşivde yer alan belgeyi incelediğinde, dikkat çekici bir ifadenin öne çıktığını belirtti. Kayıtta, "Merhum Şehzade Mustafa hakkında Erzurum Beylerbeyi Ayaş’a ferman" şeklinde bir ifade yer alıyordu. Bu belgenin tarihi ise 29 Zilhicce 960 olarak kaydedilmiş. Yani, Şehzade Mustafa’nın 1553 yılında hayatını kaybetmesinin ardından, Erzurum Beylerbeyi Ayas Paşa'ya gönderilen bir fermanın varlığı doğrulanmış oluyor.

Akademik araştırmalarda da belirtiliyor ki, 960/1553 tarihli bu ferman, Şehzade Mustafa’nın ölümünden sonra Ayas Paşa’ya gönderildi ve bazı Tatarların "gaybet idüb" diyerek onun yanına kaçtıkları ifade ediliyor. Özdemir, belgenin yalnızca fermanın varlığını değil, aynı zamanda Şehzade Mustafa’nın Ayas Paşa ile olan doğrudan mektuplaşmalarını da ortaya koyduğunu vurguladı. Mustafa, Ayas Paşa’dan gelecekte kendisine destek vermesini istemiş, Ayas Paşa da Şehzade’nin tahta çıkması durumunda kendisini unutmamasını talep etmişti.

Taner Özdemir, bu belgenin Erzurum tarihi açısından önemini de ortaya koyarak, "Osmanlı Arşivi’nde yaptığımız araştırmalar sırasında karşılaştığımız bu belge, Erzurum’un XVI. yüzyıldaki konumunu anlamamız açısından son derece kıymetli. Şehzade Mustafa’nın Ayas Paşa ile mektuplaştığını zaten biliyoruz; ancak şimdi elimizde bu döneme ait bir fermanın arşiv kaydı var" dedi. Özdemir, Erzurum’un Osmanlı’nın doğu siyasetindeki rolünün yeniden değerlendirilmesi gerektiğini belirtti.

Şehzade Mustafa’nın ölümü sonrası gelişmelerin de belgede açıkça yer aldığını ifade eden Özdemir, "Bu belge, yalnızca Şehzade Mustafa’nın hayatına ilişkin bir kayıt değil; aynı zamanda onun ölümünden sonra Erzurum’da yaşanan olayların ve Ayas Paşa’nın konumunun araştırılması açısından önemli bir arşiv belgesi niteliğinde" diye ekledi. Özdemir, Şehzade Mustafa ile Erzurum arasındaki ilişkilerin daha derinlemesine incelenmesi gerektiğini de sözlerine ekleyerek, bu belgenin Erzurum’un Osmanlı tarihindeki yerini daha net bir şekilde ortaya koyduğunu vurguladı.